OTÄ°ZM (OTÄ°STÄ°K BOZUKLUK: OB)
1400 kişiden birinde rastlanır. Doğum sonrası ilk 2 sene içinde başlar.
Birkaç aylık veya senelik normâl gelişimden sonra da ortaya çıkabilir.
Genellikle bebeklikte bir miktar konuÅŸabilen çocuk bu yeteneÄŸini bir süre sonra kaybeder, ismiyle seslenildiÄŸinde dönüp tepki vermez. Bununla birlikte, ayrılırken el sallama veya “ce-ee” gibi sosyal tepkileri kaybolur.
İnsanlarla iletişime girmekten hoşlanmaz, göz temâsı kurmaktan kaçınır. Yüz ifâdesi ilgisizdir. İlgilendiği bir şeyi paylaşmaz.
KonuÅŸmasında ânında ekolali (karşı tarafın söylediklerini bire bir tekrar etme), gecikmiÅŸ ekolali (gün içerisinde duydukları kelime ve cümleleri zaman geçtikten sonra anlamsız bir ÅŸekilde tekrarlama), monoton veya robotik bir konuÅŸma, zamirleri cümle içinde karıştırma (“ben” yerine “sen” deme), anlamlı geliÅŸmiÅŸ cümleler oluÅŸturamama, karşılıklı konuÅŸmayı baÅŸlatma ve/veya sürdürmede güçlük çekme tipiktir.
Zekâ genellikle normâlin altındadır, bâzı otistikler müzik, resim veya hâfıza konusunda aşırı gelişmiş yeteneklere sâhip olabilir.
Uygun yaşıt ilişkisi kuramaz, hayâlî oyun oynayamaz, canlılardan ziyâde cansız nesnelere ilgi gösterir: Bir şişe kapağını gün boyu yanlarından ayırmayabilir. Seslenildiğinde bakmadığı hâlde, zile veya elektrikli süpürge gibi bâzı seslere aşırı tepki verebilir.
Sürekli, amaçsızca ve tekrarlayıcı el çırpma, parmak ucunda yürüme, eşya döndürme tipiktir.
Toplumsal etkileÅŸim için yapılan el-kol hareketleri, yüz ifâdesi, göz göze gelme gibi davranışlarda bozukluÄŸun ortaya çıkması, uygun yaşıt iliÅŸkisi kuramama, ilgi ve baÅŸarılarını diÄŸer insanlarla paylaÅŸmama, toplumsal – duygusal karşılıklar vermeme mutattır.
Dil gelişiminin gecikmesi yâhut hiç gelişmemesi, başkalarıyla konuşmayı başlatma veya sürdürmede sorun ortaya çıkması, basmakalıp veya tekrarlayıcı özel bir dil kullanma, hayâlî veya toplumsal taklitlere dayalı oyunları kendiliğinden oynamama sıktır.
Olağandışı bir veya birden fazla basmakalıp ve sınırlı ilgi alanında kapanıp kalma, bâzı törensel davranışlara hiç esneklik göstermeden sıkı sıkıya uyma, basmakalıp ve yineleyici motor hareketler (parmak şaklatma, el çırpma veya karmaşık tüm vücut hareketleri), eşyaların parçasıyla anlamsız şekilde sürekli uğraşıp durma tipiktir.
Tedavide birinci aÅŸamada “özel eÄŸitim” yer alır.
İlâç tedavisiyle sosyal uyum sorunlarına, dikkat sorunlarına müdahale edebilmek mümkündür ve özel eğitimden sağlanan verim de daha kaliteli olur.
