EMPOZE EDİLMİŞ PSİKOZ

Psikozların ne olduğunu hülâsa edersek,

-Hallüsinasyonlar (varsanılar: nesnesiz idrakler veya nâdiren nesne idrakinin kaybı);

-Hezeyanlar (sanrı: delusion: delire: inançla veya kültürle izah edilemeyen, nesnel gerçeklikle hiç bir alâkası olmayan ama ikna edilmesi gayrimümkün şekilde kişinin inandığı hatalı inanç).

-Belirgin derecede ağır davranış bozukluğu (orta yerde dışkılamak, anlamsız saldırganlık veya benzerleri) görülüyorsa, bunların olduğu klinik tablolardır.

Hezeyanlar da mümkün – gayrimümkün, vârit – gayrivârit diye ayrılır.

Meselâ düşmanlarınızın olması ve takip edilmeniz mümkündür ama böyle bir şey söz konusu değilse ama inanıyorsanız, mümkündür ama gayrıvârittir. Daha ziyâde hezeyanlı bozuklularda görülür.

Uzaktan holografik zihin penceresi açarak böbrek taşı kırabildiğine inanmak ise hem gayrimümkün, hem de gayrivârittir; daha ziyâde şizofrenide rastlanır (bunlara garip, acayip, saçma -bizarre- hezeyanlar da denir).

***

Fransızca’da folie à deux diye geçen bir psikoz (ağır akıl hastalığı, psikoz) vardır.

Folie simultanée, folie à trois, folie à quatre, folie à famille gibi alt-tipleri de bulunur. 26 numaralı referansta da görüleceği gibi, 6 kişilik bir âilenin paylaştığı psikoz dahi bildirilmiştir.

Bunlarda şizofrenik paylaşılmış psikoz deliline sık rastlanır. Bilhassa küçük çocuklar bu tür empozisyonlara çok açıktır ve empoze eden kişiden (genellikle bir veya iki ebeveyn) vakitlice ayrılıp tedavi edilmezse, kalıcı psikoz da onlarda maâlesef yerleşebilir.

Bâzen de rant amaçlı olarak medyada haber olup, çocukları üzerinden para veya şöhret kazanmak isteyen ana babalar çocuklarını buna iter!

Diyelim ki böbreğinizde bir taş sorunu çıktı. Doktor alınması gerektiğini söylüyor ama ortak bir dostumuzdan hastalığınızı öğrenen böyle birileri aradı ve “bir resminizi gönderin de kızımla birlikte size yardımcı olmaya çalışalım” dedi. İçimden “haydi canım sen de…” deseniz de, “hayır” demek zordur. Bu kişiler iki gün sonra tekrar arayıp “sakın böbreğinizi aldırmaya kalkmayın çünkü taşlardan birini kırdık” dedi!

Eğer buna inanırsanız, siz de paylaşılmış psikoza dâhil olmuşsunuz demektir!

Çünkü bilimsel olarak bir insanın fotoğrafına bakarak, uzaktan “zihninde canlandırma” yöntemiyle böbrek veya safrakesesi taşı kırılması mümkün değildir. Keşke olsaydı da, bu kadar tıbbî ve cerrahî prosedürü çöpe atıverirdik. Ama bunu küçücük bir çocuğa empoze edip yaptırmak, eğer folie à famille (âilece paylaşılmış psikoz) sonucu ise insanları ikaz etmek zorundayız ki, insanlar bu saçmalıklara inanıp da peşlerinden gitmesinler. Yok, ebeveyn bunu bir psikoz yokken yapıyorsa, büyük ahlâkî ve ilmî bir sorun söz konusudur; bu durumda da derhâl halkın ikaz edilmesi ve savcıların dikkatinin çekilmesi icap eder.

Eskiden bunları büyüyle, cinlerle filân yaptıklarını söyleyen şarlatanlar vardı (hâlâ da var), şimdi sözüm ona kuantum yöntemleriyle zihin penceresi açan, fotoğrafa bakarak taş düşürten, kanser iyileştirenler(!) yapanlar türedi.

Benim gibi psikiyatri hocalarının aslî vazifelerinden biri de, eğitim-öğretim ve tedavinin yanı sıra, medyadaki bu tür hatalı neşriyata karşı halkı da aydınlatmaktır.

   Bilim adamının sırça köşkte, halktan uzak durması bence doğru değil…

     Senelerdir bunu yaparım.

       Eh, mukabelesi de mahkemeye verilmeye kadar uzanabilir.

           Olsun, halkımız için buna değer…

TAVSİYE EDEBİLECEĞİM BÂZI KAYNAKLAR

1.  Howard R. Folie a deux involving a dog. Am J Psychiatry. Mar 1992;149(3):414.
2.  American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 4th Edition. Text Revision (DSM-IV-TR). Washington, DC: APA Press; 2000.
3.  World Health Organisation. The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders. 10^th Ed. Geneva, Switzerland: World Health Organisation; 1992.
4.  Dodig-Curkovic K, Curkovic M, Degmecic D, Delalle M, Mihanovic M, Filakovic P. Shared psychotic disorder (”folie a deux”) between mother and 15 years old son. Coll Antropol. Dec 2008;32(4):1255-8.
5.  Martinezde Velasco Soriano R, Benitez Cerezo E, Pando Velasco MF, Erausquin Sierra C, Gobernado Ferrando I, Suarez Martin F, et al. Shared-induced paranoid disorder (folie a deux) between two sisters. A case report. European Psychiatry. September 2009;24:S1118.
6.  Peritogiannis V, Lekka M, Papavassiliou N, Mantas C, Mavreas V, Hyphantis T. Induced delusional disorder in rural areas: A case of folie a quatre. European Psychiatry. September 2009;24:S955.
7.  Roth C, Stüwe R, Böger A, Serafin S, Franz M. Shared Psychotic Disorder (Folie à deux) and Huntington’s Disease. Psychiatr Prax. Jun 29 2009.
8.  Lazarus A. Folie a deux: psychosis by association or genetic determinism?. Compr Psychiatry. Mar-Apr 1985;26(2):129-35.
9.  Gralnick A. Folie a deux: the psychosis of association. Psychiatr Q. 1942;16:230-63.
10.  Kashiwase H, Kato M. Folie a deux in Japan — analysis of 97 cases in the Japanese literature. Acta Psychiatr Scand. Oct 1997;96(4):231-4.
11.  Cervini P, Newman D, Dorian P, et al. Folie a deux: an old diagnosis with a new technology. Can J Cardiol. Dec 2003;19(13):1539-40.
12.  Silveira JM, Seeman MV. Shared psychotic disorder: a critical review of the literature. Can J Psychiatry. Sep 1995;40(7):389-95.
13.  Potash H, Brunell L. Multiple-conjoint psychotherapy with folie a deux. Psychother Theory Res Prac. 1974;270-6.
14.  Emde RN, Boyd C, Mayo GA. Family treatment of folie a deux. Psychiatr Q. 1968;42(4):698-711.
15.  Brenman E. The value of reconstruction in adult psychoanalysis. Int J Psychoanal. 1980;61(1):53-60.
16.  Bankier RG. Role reversal in folie a deux. Can J Psychiatry. Apr 1988;33(3):231-2.
17.  Greenberg HP. Crime and folie a deux: A review and case history. J Ment Sci. 1956;102:772-9.
18.  Howard R. Induced psychosis. Br J Hosp Med. Mar 16-Apr 5 1994;51(6):304-7.
19.  Lasegue C, Falret J. La folie a deux (ou folie communique). Am J Psychiatry. 1964;121:1-23.
20.  McNiel JN, Verwoerdt A, Peak D. Folie a deux in the aged: review and case report of role reversal. J Am Geriatr Soc. Jul 1972;20(7):316-23.
21.  Petrikis P, Andreou C, Garyfallos G, Karavatos A. Incubus syndrome and folie a deux: a case report. Eur Psychiatry. Oct 2003;18(6):322.
22.  Postle B. Folie a deux: report of a case of remission from a psychosis of more than twenty-five years’ duration. Arch Neurol Psychiatry. 1940;43:372-3.
23.  Reif A, Pfuhlmann B. Folie a deux versus genetically driven delusional disorder: case reports and nosological considerations. Compr Psychiatry. Mar-Apr 2004;45(2):155-60.
24.  Scharfetter C. Studies of heredity in symbiotic psychoses. Int J Ment Health. 1972;1:116-23.
25.  Wenning MT, Davy LE, Catalano G, Catalano MC. Atypical antipsychotics in the treatment of delusional parasitosis. Ann Clin Psychiatry. Sep-Dec 2003;15(3-4):233-9.
26.  E. Müjgan Özen Şahin, Meltem Efe Sevim, Ali Belene, Erdal Yurt. Hezeyanları ve hallüsinasyonları altı âile üyesi tarafından paylaşılan bir paranoid şizofreni vak’ası. Yeni/New Symposium. Nisan 2009;Cilt 47,Sayı 2:45-51.

   Herkese selâmlar…

Mehmet Kerem Doksat – İstinye – 02 Şubat 2010

Bu Yazıyı Paylaşın