TDK’NIN YENİ MÂRİFETLERİ

Sevgili Mekâncılar,

Fakıyrin lisan mevzûundaki fikirleri malûmunuz, iştirak edersiniz etmezsiniz, o tabii ki ayrı konu ve en tabii hakkınız.

Buna mukabil, Güneş Dil Teorisi arayışlarından sonra aklı selîme geri dönen Atatürk’ün vasiyetiyle ve CHP’nin vesâyetiyle kurulduğu söylenen ve işleri güçleri Türkçe’ye giren yabancı kelimelere (onlar “sözcüklere” diyor) savaş açmak olan Türk Dil Kurumu (Turkish Tounge Federation), bu kelimelere bulduğu karşılıkları bir kılavuzda toplamış. Bunun için bir de tören tertip edip (düzenleyip) sanal ortamda kullanıma sunulan kılavuz ezberleri, âsâbı (sinirleri) bozmuş.

Meselâ (örneğin) zapping yerine geçgeç, prime time yerine altın saatler, ekürinin karşılığı olarak ahırdaş kelimesini kullanacakmışız!

Türk Dil Kurumu (TDK: Turkish Tounge Federation) Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, TDK’nın 78. kuruluş yıldönümü nedeniyle kurum binasında düzenlenen faâliyette (etkinlikte) bir konuşma yapmış ve Atatürk’ün Türkiye İş Bankası’ndaki hisselerinin gelirlerinden ilgili kurumlara düşen payın vasiyetnâme hükümleri ve CHP’nin verdiği tâlimatla her yıl ödendiğini kaydeden Türk Dil Kurumu (TDK: Turkish Tounge Federation) Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, bu konuda gösterdikleri ilgi ve duyarlılık için CHP yöneticilerine teşekkür etmiş (Pennsylvania’ya değil).

Son günlerde CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun “Atatürk’ün vasiyetnâmesinin anayasa değişikliğiyle ortadan kaldırıldığına dâir görüşler ileri sürdüğünü” anlatan Türk Dil Kurumu (TDK: Turkish Tounge Federation) Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, şunları söylemiş: “Bu görüşler geçmişte de birkaç kez dile getirilmiş; bugünkü kurumların Atatürk’ün kurduğu ve vasiyetnâmesinde belirttiği kurumlar olmadığı ileri sürülmüştür. Hâttâ kurumlarımız bu sorunlar karşısında yargıya gittiğinde dava açma ehliyetine sâhip olmadıkları bile iddia edilmiştir. Oysa bu görüşler karşısında yüce Türk yargısı son sözünü söylemiştir. Yüce Atatürk’ün vasiyetnâmesinin çiğnenmesi asla söz konusu değildir, asla söz konusu olmayacaktır”.

Türk Dil Kurumu (TDK: Turkish Tounge Federation) Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın

Türk Dil Kurumu (TDK: Turkish Tounge Federation) Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, kamuoyunda bilinenin aksine, TDK’nın bâzı harfler üzerindeki şapka işaretini hiçbir zaman kaldırmadığını, çok oturgaçlı götürgeç, ulusal düttürü gibi kelimeleri (sözcükleri) de hiçbir zaman türetmediğini belirtmiş.

Bu çok etkileyici konuşmanın ardından Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu tanıtılmış. Bypass yerine köprüleme, billbord yerine duyurumluk, çip yerine yonga, dart yerine oklama kelimelerini teklif eden (öneren) TDK, duayene karşılık “aksakal”, gurme yerine “tatbilir”, light yerine “yeğni”, prime time yerine “altın saatler” dememizi salık veriyormuş.

Bu muhteşem yeni sözcüklere ve tilciklere birtakım numûneler:

Amblem: belirtke.
Anchorman: ana haber sunucusu,
Aspiratör: emmeç.
Banliyö: yörekent.
Bypass: köprüleme.
Billboard: duyurumluk.
Çip: yonga.
Dart: oklama.
Duayen: aksakal.
Ekspres: özel ulak.
Eküri: ahırdaş.
Gurme: tatbilir.
Happy hour: indirim saatleri.
Kaparo: güvenmelik.
Klip: görümsetme.
Light: yeğni.
Lot: tutam.
Metroseksüel: bakımlı erkek.
Migren: yarım baş ağrısı.
Navigasyon: yolbul.
Ordövr: yemekaltı.
Panik: ürkü.
Prime time: altın saatler.
Raket: vuraç.
Reenkarnasyon: ruh göçü.
Self-servis: seçal.
Sürpriz: şaşırtı.
Terör: yıldırı.
Tirbuşon: burgu.
Tribün: sekilik.
Türbülans: burgaç.
Ultrason: yansılanım.
Voleybol: uçan top.
Zapping: geçgeç.

***

Sırf karşı çıkmak uğruna karşı çıkmaya peşin hükümlülük denir. Hâlihazırdaki TDK Sözlüğü’nü bir saatinizi ayırıp, internetten tetkik edin. Ne kadar muazzam sayıda iç-tutarsızlık olduğunu göreceksiniz.

Nesebi gayrisahih olan, yâni etimolojisi ve semantik mâzisi olmayan tilciklerden, sözcüklerden ancak Türkçe’nin mahvolması neticesine varılır… Meselâ TDK’ya göre Türkçenin diye yazmam gerekiyor; yâhu, kelime yâni Türkçe özel bir kelime, bir lisanın adı! Masa başında karar vermişler ki Türkçe’ye değil Türkçeye, İngilizce’ye değil İngilizceye diye yazılacakmış.

Ağız içindeki bir organ olan dil ile lisanın farkını bilmeyen bu kurum aslında bir anatomik teşkilât mıdır (Türk Kulak Burun Boğaz Kurumu gibi)?

Neden, niçin ve nasıl?

Cevap (pardon, sorry, özür dilerim, “yanıt”) yok! Kerâmetleri kendilerinden menkûl çünkü.

Herkesin bildiği ve artık bize mâl olan panik yerine ürkü, aspiratör yerine emmeç, ekspres yerine özel ulak… demek tamamen absürttür (malûm, saçmadan da öte anlamındaki absürt kelimesi beynelmileldir). Demek ki bundan sonra Haydarpaşa Garı’ndan (Raydayürür Büyükdurağı’ndan) Anadolu Özel Ulak’ı Demirdenraydangeçeri kalkacak .

Hele migrene “yarım baş ağrısı” demek cehâletin daniskasıdır. Memleketimizde (özyaşamyerleçgemizde) ağrı ve psikiyatri konusunun duayeni (aksakalı) olarak buna gülemedim dahi; sırf migrenin alt-tiplerini bir bilseler, bu biyo-davranışsal hastalığın yarım baş ağrısı olmadığını öğrenirlerdi.

Meselâ voleybol yerine “uçan top” denecekmiş. İnternette http://tr.wikipedia.org/wiki/Voleybol bilgi ânında hazır: ABD’nin Massachusetts eyâletinde, Genç Erkekler Hıristiyan Birliği (YMCA) adındaki spor kulübünde çalışan beden öğretmeni William G. Morgan tarafından tasarlandı (9 Şubat 1895). Bir kapalı alan sporu olarak 1895’te oynanmaya başlandı. Morgan, bu oyunu “mintonette” olarak adlandırmıştı; daha sonraları topa yere değmeden vurma ilkesinden (vole) yola çıkılarak “voleybol” adı teklif edildi ve oyun bu adla tanındı.

William G. Morgan

Voleybol bir ıstılahtır, tıpkı futbol gibi… Değiştirmeye kalkmak absürttür…

Sürpriz karşılığı olarak uydurulan şaşırtı nedense midemde ekşime yapıyor.

Raketin ne olduğunu herkes bilir ve anlar, vuraç şişkinlik yapıyor: “Vuraç topa bir vurdu ki” denince akla ne gelir yâhu?

Metroseksüel gibi uyduruk bir komik kelimeyi dahi ciddiye alıp bakımlı erkek demişler… Eh, köyde veya kasabada oturan, kuaföre gidip düzenli olarak el ayak bakımı yaptırmayan ama temiz, koltuk altını sabunla yıkayan, üstü başı düzgün erkekler bakımsız mı olacak bu durum vaziyetinde?

Hele reenkarnasyona hiç girmeyeyim; bu mekânda reenkarnasyon nedir, metempsikoz nedir, epey anlatılmıştır.

Son olarak, terör için yıldırı demişler ya, terörist ne olacak bu durumda? Yıldırıcı veya yıldıran. Benim kadim dostum Diş Hekimi ve Ağız Diş Cerrahisi Uzmanı Dr. Bora Yıldıran’ı derhâl PKK’lı veya ulusalcı yâhut bilmem neci olarak içeri atmaları icap edecek…

Sevgili Türk Dil Kurumu (TDK: Turkish Tounge Federation) Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, size hürmet saygılarımı arz takdimi ederek sunuyor ve sekilikten geçgeç yapıyorum.

    Burgulukla…

        Zâten çok kollu koca gözlü yüzengeç Paul de mütekait oluyormuş…

             Efendim, “emekli” mi demeliydim? Ama o “emeksiz” değil ki, 8’de 7 bildi!

                   Darısı başınıza ve o zaman da dilerim ki yörekentlerinizde bol bol oklamarsınız…

Mehmet Kerem Doksat – İstinye – 13 Temmuz 2010 Salı

Bu Yazıyı Paylaşın